Dla wielu ro\u015blin \u015bwiat\u0142o – tak\u017ce sztuczne – jest nie tylko \u017ar\u00f3d\u0142em\nenergii, ale i sygna\u0142em aktywuj\u0105cym kwitnienie, wegetacj\u0119 i wej\u015bcie w okres\nspoczynku zimowego. Nadmierne o\u015bwietlenie noc\u0105 mo\u017ce wi\u0119c wywo\u0142a\u0107 przedwczesne\nprzy\u015bpieszenie ich wzrostu. Na \u015brednich i du\u017cych szeroko\u015bciach geograficznych\nro\u015bliny zakwitaj\u0105 zwykle wtedy, gdy dzie\u0144 staje si\u0119 d\u0142ugi. Nadmiar sztucznych\n\u015bwiate\u0142 \u015bwiec\u0105cych noc\u0105 mo\u017ce ca\u0142kowicie rozregulowa\u0107 taki mechanizm.<\/p>\n\n\n\n
U wi\u0119kszo\u015bci zwierz\u0105t \u015bwiat\u0142o reguluje czynno\u015bci fizjologiczne,\norientacj\u0119 w przestrzeni i relacje z innymi osobnikami lub gatunkami. Mo\u017ce je\ndezorientowa\u0107, zwi\u0119ksza\u0107 ich wykrywalno\u015b\u0107, zmniejsza\u0107 aktywno\u015b\u0107 podczas\npolowania, uniemo\u017cliwia\u0107 dotarcie do miejc \u017cerowania lub utrudnia\u0107 ukrycie si\u0119\nprzed drapie\u017cnikami. Przyk\u0142adowo, kolonie \u015bwietlik\u00f3w – \u015bwiec\u0105cych owad\u00f3w, dla\nkt\u00f3rych naturalna bioluminescencja jest sygna\u0142em rozrodczym, s\u0105 zagro\u017cone, gdy\nobecno\u015b\u0107 sztucznego \u015bwiat\u0142a w pobli\u017cu skutecznie skrywa ich w\u0142asny blask,\nzmniejszaj\u0105c skal\u0119 rozrodu.<\/p>\n\n\n\n
Cz\u0142owiekowi\nszkodzi natomiast przede wszystkim zmiana rytmu dobowego oraz efekt sztucznego\nwyd\u0142u\u017cania si\u0119 dnia. S<\/em>kr\u00f3cona noc i\nsztuczne nocne \u015bwiat\u0142a wywo\u0142uj\u0105 zaburzenia w produkcji melatoniny, czyli\nhormonu snu u\u0142atwiaj\u0105cego zasypianie. Hormon ten ma te\u017c dodatkowo dzia\u0142anie\nantyoksydacyjne i przeciwnowotworowe. Zwi\u0119ksza odporno\u015b\u0107 organizmu i reguluje\njego ca\u0142y cykl dobowy. W\u0142a\u015bciwe wytwarzanie melatoniny mo\u017ce zaburzy\u0107 ju\u017c typowe\nsztuczne o\u015bwietlenie du\u017cego miasta. Skutkiem jest w\u00f3wczas tak\u017ce zaburzenie w wytwarzaniu\nsi\u0119 innych hormon\u00f3w, w tym prolaktyny i serotoniny. Wszystko to negatywnie\nwp\u0142ywa na nasz metabolizm, a wed\u0142ug wielu badaczy po\u015brednio wywo\u0142ywa\u0107 mo\u017ce nie\ntylko nowotwory, ale i oty\u0142o\u015b\u0107 czy cukrzyc\u0119. Ryzyko pewnych chor\u00f3b\nnowotworowych zwi\u0119ksza ju\u017c nawet d\u0142ugotrwa\u0142a, zmianowa praca nocna w warunkach\nsztucznego o\u015bwietlenia.<\/p>\n\n\n\n Zanieczyszczenie\n\u015bwietlne jest najwy\u017csze w krajach rozwini\u0119tych oraz g\u0119sto zaludnionych i\ndotyczy niemal ca\u0142ej Europy, w tym i Polski. Jego wielko\u015b\u0107 zale\u017cy mi\u0119dzy innymi\nod obecno\u015bci latarni ulicznych, konstrukcji <\/a>miejskich opraw\no\u015bwietleniowych<\/a>, oraz o\u015bwietlenia du\u017cych\npowierzchni reklamowych czy sportowych. Wa\u017cne jest tu przede wszystkim samo\nukierunkowanie sztucznego \u015bwiat\u0142a – szacuje si\u0119, \u017ce najkorzystniej problem ten\nrozwi\u0105zuj\u0105 oprawy (np. latarni) kieruj\u0105ce \u015bwiat\u0142o nie w g\u00f3r\u0119 czy we wszystkich\nkierunkach, ale w d\u00f3\u0142, tam gdzie faktycznie o\u015bwietla ono ulice. Celem ochrony\nciemnego nieba na ca\u0142ym \u015bwiecie wyznaczane s\u0105 specjalne obszary \u2013 <\/a>tak\nzwane parki ciemnego nieba<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Do oceny skali problemu zanieczyszczenia nieba sztucznymi\n\u017ar\u00f3d\u0142ami \u015bwiat\u0142a s\u0142u\u017ca przede wszystkim dane satelitarne – nocne zdj\u0119cia miast\ni innych obszar\u00f3w obj\u0119tych problemem. Takie obrazy satelitarne gromadzimy ju\u017c\nod lat siedemdziesi\u0105tych, dzi\u0119ki programowi Si\u0142\nPowietrznych Stan\u00f3w Zjednoczonych o nazwie Defense\nMeteorological Satellite Program<\/em> (DMSP). Od 1998 roku naukowcy maj\u0105 te\u017c dost\u0119p do produkt\u00f3w\nsatelitarnych umo\u017cliwiaj\u0105cych ilo\u015bciowe, precyzyjne pomiary strumieni\nsztucznego, skierowanego ku g\u00f3rze \u015bwiat\u0142a na Ziemi.<\/p>\n\n\n\n Na bazie takich danych satelitarnych pojawi\u0142y si\u0119 liczne opracowania rozk\u0142adu sztucznego \u015bwiat\u0142a na Ziemi, w tym ciekawa wizualizacja b\u0119d\u0105ca w rzeczywisto\u015bci nak\u0142adk\u0105 na mapy Google autorstwa C. Mayhewa i R. Simmona – serwis Blue Marble. Zosta\u0142 on zainicjowany przez Goddard Space Flight Center i National Geophysical Data Center NOAA.<\/p>\n\n\n\n Od niedawna najdok\u0142adniejszym instrumentem mog\u0105cym bada\u0107 sztuczne o\u015bwietlenie i zanieczyszczenie \u015bwietlne na Ziemi jest radiometr VIIRS (ang. Visible Infrared Imaging Radiometer Suite<\/em>) umieszczony na pok\u0142adzie satelity oko\u0142obiegunowego Suomi NPP. Satelita obserwuje Ziemi\u0119 od roku 2011, przy czym okr\u0105\u017ca j\u0105 po orbicie polarnej, fotografuj\u0105c te same obszary (wracaj\u0105c ponad nie) co kilka godzin. Rejestruje r\u00f3wnie\u017c dane na temat rejon\u00f3w polarnych ziemi, przelatuj\u0105c okresowo ponad biegunami. Otrzymywane w ten spos\u00f3b mapy rozk\u0142adu sztucznego \u015bwiat\u0142a s\u0105 znacznie bardziej szczeg\u00f3\u0142owe, pozwalaj\u0105 dodatkowo okre\u015bli\u0107 nie tylko intensywno\u015b\u0107, ale i lokalizacj\u0119, a nawet rodzaj o\u015bwietlenia nad danym obszarem naszej planety.<\/p>\n\n\n\n VIIRS wykrywa fotony odbijaj\u0105ce\nsi\u0119 od powierzchni i atmosfery na a\u017c 22 r\u00f3\u017cnych d\u0142ugo\u015bciach fali, dzi\u0119ki czemu\nobrazuje powierzchni\u0119 naszej planety w \u015bwietle widzialnym i w bliskiej\npodczerwieni. Ka\u017cdy jeden piksel takiego obrazu odpowiada oko\u0142o po\u0142owie \nkilometra kwadratowego powierzchni – to ca\u0142kiem du\u017ca rozdzielczo\u015b\u0107 przestrzenna\npozwala precyzyjnie monitorowa\u0107 globalny rozk\u0142ad sztucznych \u017ar\u00f3de\u0142 \u015bwiat\u0142a oraz\njego zmienno\u015b\u0107 w poszczeg\u00f3lnych miesi\u0105cach i latach. Niestety, zanieczyszczenie\nsztucznym o\u015bwietleniem wci\u0105\u017c ro\u015bnie – na u\u015brednionej Ziemi noce s\u0105 mimo wielu\nr\u00f3\u017cnych wysi\u0142k\u00f3w i inicjatyw coraz ja\u015bniejsze. Nie pomaga tu nawet promowane\njeszcze do niedawna przej\u015bcie na tak zwane lampy ledowe. Zanieczyszczenie\n\u015bwietlne na Ziemi nale\u017cy wi\u0119c nadal zwalcza\u0107 – oraz uwa\u017cnie obserwowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n Nadmierne o\u015bwietlenie nocnego nieba przez sztuczne \u017ar\u00f3d\u0142a \u015bwiat\u0142a to problem nie tylko natury estetycznej. Zbyt jasne t\u0142o nieba wyra\u017anie utrudnia jego obserwacje – nie tylko mi\u0142o\u015bnikom gwiazd, ale i zawodowym astronomom. Co jeszcze wa\u017cniejsze, zanieczyszczenie \u015bwietlne ma wp\u0142yw na wiele gatunk\u00f3w ro\u015blin i zwierz\u0105t, zw\u0142aszcza tych, kt\u00f3re na drodze ewolucji przystosowa\u0142y si\u0119 do \u017cycia i […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sat4envi.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/473"}],"collection":[{"href":"https:\/\/sat4envi.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sat4envi.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sat4envi.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sat4envi.imgw.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=473"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sat4envi.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/473\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":477,"href":"https:\/\/sat4envi.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/473\/revisions\/477"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sat4envi.imgw.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=473"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sat4envi.imgw.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=473"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sat4envi.imgw.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=473"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"http:\/\/sat4envi.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/obraz-3.png\")
Na zdj\u0119ciu: Blue Marble – nocne \u015bwiat\u0142a w Europie w roku 2019.<\/em>
\u0179r\u00f3d\u0142o: <\/em>https:\/\/blue-marble.de\/nightlights\/2019<\/em><\/a> <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"http:\/\/sat4envi.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/obraz-4.png\")
Na zdj\u0119ciu: Izerski Park Narodowy widziany z pok\u0142adu sztucznego satelity w roku 2019. \u0179r\u00f3d\u0142o: <\/em>https:\/\/blue-marble.de\/nightlights\/2019<\/a> <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"http:\/\/sat4envi.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/obraz-5.png\")
Na zdj\u0119ciu: Obraz nocny z satelity Suomi NPP- wycinek rzutu Europy z rzutem na Polsk\u0119.<\/em> \u0179r\u00f3d\u0142o: NASA<\/em> <\/figcaption><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"